Enurez

Enurez ən çox rast gəlinən sidik ifrazat sistemi problemlərindən biridir. Yuxuda yatağa və ya alt paltarına sidik qaçırılması enurez kimi qiymətləndirilir. Anadangəlmə və qazanılmış sinir sistemi deffekti olmadan 5 yaşdan böyük uşaqlarda istəmədən yuxuda gecə altını islatması enürezis nokturna adlanır.
Enurezis nokturna monosimptomatik (sadə) və monosimptomatik olmayan ( komplex) olaraq iki qrupa bölünür. Sadə enurez zamanı gecə sidik qaçırmadsn başqa gündüz heç bif əlamət olmur. Monosimptomatik olmayan enurezis nokturna zamanı gündüzlər anidən sidik hissinin gəlməsi, tez tez sidiyə çıxma, qaçırma, qəbizlik kimi əlavə şikayətlər olur.
Əsas səbəblər:
Gecə sidikqaçırmasının əsas 3 amili var. Birincisi, oyanış pozğunluğu. Bu uşaqlar gecə sidik kisəsinin dolu olduğunu hiss edə edə bilməməsi və ya aşkar edildikdə oyanmaması problemi var. Bu vəziyyətdə, gündüz olduğu kimi uşağın sidik kisəsinin boşaldılmasının gecikməsində problem olduğu və bu zamanla uşağın inkişafı ilə paralel olaraq yox ola biləcəyi ehtimal edilir. İkincisi, gecə sidik qaçıran uşaqlarda yuxu zamanı və ya kisənin bir gecəlik fəaliyyəti zamanı sidik kisəsinin funksiyasının azalması və hiperaktivliyi ola bilər. Üçüncüsü, bu uşaqların bəzilərində gecə istehsal olunan sidik miqdarı lazım olduğundan çoxdur. Bunun səbəbi, yatmadan alınan mayenin çox olması və ya sidiyi konsentratlaşdıran gecə sidiyini kontrol altında saxlayan antidiuretik hormon (ADH) ifrazatının olmaması və ya az olmasıdır. Bu problem uşağın inkişaf prosesinin ləngiməsindən də asılıdır.
Diaqnoz:
Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, ilk növbədə, yalnız gecə sidik ifraz edib etməməsini, gündüz sidik ifrazının necə olmasını, qaçırmaların, qəbizliyin olub olmaması aydınlaşdırılmalıdır. Bunun üçün ailənin gün ərzində uşağın vəziyyətinə diqqət etməlidir.
Müalicə:
Erkən yaşda uşaqlarda əgər sadaladığlmız digər problemlər yoxdursa şikayətlər uşağın və ailəsinin həyat keyfiyyətini pozacaq səviyyədə deyilsə sadə enurezis nokturna kimi qiymətləndirilir və bu vəziyyətin böyüdükcə keçə biləcəyini yalnız davranış terapiyası aparılır. Unutmaq olmaz ki, bu psixoloji problem deyil və çox yaygın bir problemdir. Daha əvvəl qeyd edildiyi kimi, enurez nocturna’nın illərlə uşağın nevroloji olgunlaşması ilə yox ola biləcəyini nəzərə alsaq, bu üsulu sınamaq məqsədəuyğun ola bilər. Davranış müalicəsində ailənin bu xəstəliyin nə olduğunu və nə etdiyini başa düşməsi və dəstəkləyici və həvəsləndirici bir yanaşma götürməsi vacibdir.
İlk əvvəl uşaqlara gecə yatmamışdan 2 saat əvvəl maye qəbulunu azaltmaq lazımdır. Yemək zamanı duzlu qidaların istehlakından çəkinmək lazımdır. Maye qəbulu gün ərzində bərabər paylanmalıdır. Qəbizlik problemi varsa, onu həll etmək vacibdir. Bunun üçün bol lifli qidalar və kifayət qədər maye qəbulu vacibdir.
Davranış müalicəsindən başqa 6 yaşdan sonra iki vacib müalicə üsulu var. Müalicənin müvəffəqiyyətini artırmaq üçün bu iki üsulu tətbiq edərkən davranış müalicəsində istifadə olunan tövsiyələrə riayət etmək vacibdir. Bu metodlardan ilk və ən çox istifadə ediləni desmopressin hormonunun analoqudur. Müalicənin məqsədi, ehtiyacı olunan antidiuretik hormon (ADH) / desmopressin əvəz etmək və beləliklə bədənin su tutmasını artıraraq sidik ifrazını azaltmaqdır.
Digər bir müalicə üsulu siqnal cihazıdır. Cihaz alt paltarda və yatağda nəmlik olduqda cihaz siqnal verir. Ən vacib üstünlük, müalicəyə cavabın daha qalıcı olmasıdır. Təxminən 80% təsirli olan həyəcan müalicəsində cavab dərman müalicəsindən daha gec baş verir, lakin şikayət müalicənin dayandırıldıqdan sonra geri dönmə ehtimalı azdır. Ən vacib çatışmazlığı istifadənin çətin olmasıdır (məsələn, uşaqlardan başqa ev təsərrüfatlarının oyanması).
Enurez problemlərində ən əsas nöqtə isə uşaqlarda yanaşı olaraq sidik kisəsinin funksiyasının azalması və ya hiperaktivliyi olduğu halda gələcəkdə ola biləcək böyrək problemlərinin profilaktikası üçün daimi nəzarətdə olmaları, sidik kisə daxili təzyiqin normal hədlərdə saxlanmasıdır.